Τώρα που η
προεκλογική περίοδος φτάνει στο τέλος της κατά το πρώτο μέρος τουλάχιστον
(έπεται ο β γύρος), ειναι χρήσιμο θαρρώ να σταθούμε όλοι, πολίτες και
υποψήφιοι, στη στάση που επιλέξαμε να κρατήσουμε, στο πώς κριναμε και στο πώς
δεχτήκαμε την κριτική. Ο λόγος αυτής της παύσης και περισυλλογής είναι
σημαντικός: οι εκλογές δεν αποτελούν το τέλος αλλά την αρχή. Αφετηρία είναι και
όχι τέρμα.
Το ΠΡΟ-εκλογικό κομμάτι τελειώνει και ξεκινά το καθαρά Εκλογικό, εκείνο στο οποίο έχουν όλοι λόγο, ρόλο και ευθύνη. Θα πρέπει να γίνει απολύτως ξεκάθαρο ότι η κριτική ( η κριτική και όχι η ύβρις) που ασκείται από πολίτες είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητη: είναι υποχρέωσή τους και όχι δικαίωμα ώστε κανένας εκφοβισμός δεν μπορεί να την σταματήσει. Αν κρίνοντας τον υποψήφιο, χάσω το σεβασμό του και – χειρότερα- δεχτώ την επίθεσή του, τότε ο υποψήφιος αυτός δεν έχει καμία σχέση με τη δημοκρατική διαδικασία και πρέπει να κριθεί πρωτίστως γι’ αυτό.
ΚΑΝΕΝΑ πρόγραμμα δεν είναι ικανό να ακυρώσει το δικαίωμα στοχασμού και έκφρασης που έχουμε ΟΛΟΙ ανεξάρτητα από κοινωνική θέση, μορφωτικό επίπεδο, οικονομική κατάσταση, επαγγελματική καταξίωση. Και κανένας ηγέτης όσο τρανός κι αν είναι, δεν μπορεί να στερήσει από τον πολίτη την υποχρέωσή του να τον κρίνει. Αντίθετα, η στάση του απέναντι στην κριτική (ακόμα κι αν ο ίδιος την αξιολογεί ως αυστηρή ή άδικη) είναι ενδεικτική της στάσης του απέναντι στην ίδια την έννοια της Δημοκρατίας.
Έτσι κρίνεται ένας αρχηγός (και οι συνεργάτες του) για την ειλικρίνεια των λόγων του και για το ήθος του: από την στάση που θα επιλέξει να κρατήσει απέναντι στο χειροκρότημα και την κριτική. Αν αγκαλιάσει το χειροκρότημα και επιτεθεί στην κριτική, τότε είναι επικίνδυνος για το σύνολο και για κάθε άτομο ξεχωριστά. Αν αντίθετα σταθεί ταπεινός στο χειροκρότημα και προβληματιστεί με τη κριτική, τότε αν μη τι άλλο είναι ένας συνετός άνθρωπος κι ένας σοβαρός πολιτικός, ανεξάρητα από τις θέσεις και τις πεποιθήσεις του. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στις εκλογές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η κλειστή κοινωνία, η κοινωνία γνωστών, συγγενών και φίλων, μέσα στα τόσα υπέροχα προτερήματά της, ελοχεύει πολιτικά δύο μεγάλους κινδύνους: τον κίνδυνο της συναισθηματικής ή της αναγκάστικής επιλογής και τον κίνδυνο της αποποινικοποίησης του κοινωνικού διχασμού. Ο πρώτος κίνδυνος έχει τόσο εξόφθαλμα αποθρασυνθεί, που δεν αισθάνεται καν την ανάγκη της τυπικής έστω κάλυψης: Η ερώτηση «αν δεν έχεις άλλη υποχρέωση, θα με ψηφίσεις;» φανερώνει την λανθασμένη άποψη που έχουμε όλοι μας για τις τοπικές εκλογές, ταπεινώνει τον ψηφοφόρο και – κακά τα ψέμματα- εξευτελίζει τον υποψήφιο, βλάπτει επομένως την ίδια την έννοια του Δημοκρατικού πολιτισμού τον οποίον διατεινόμαστε όχι επιθυμούμε. Στις εκλογές δεν επιλέγουμε συγγενείς και φίλους. Αυτούς τους έχουμε, τους αγαπάμε, τους εκτιμούμε και τους σεβόμαστε. Στις εκλογές δεν επιλέγουμε καλά παιδιά- πρώτον επειδή τα ενδόμυχα της ανθρώπινης ψυχής δεν μπορούμε (και δεν πρέπει) να τα αξιολογήσουμε και δεύτερον επειδή δεν ψηφίζουμε για τον ιερέα της ενορίας μας αλλά για τους ανθρώπους που θα καθορίσουν το μέλλον των παιδιών μας. Στις εκλογές επομενως σκεπτόμαστε, προβληματιζόμαστε, αξιολογούμε κάθε κίνηση, ακούμε και στέκουμε κριτικά απέναντι σε όσους ζητούν να καθορίσουν τις ζωές μας. ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΕΣ ΜΑΣ ΟΙ ΖΩΕΣ ΚΙ ΕΧΟΥΜΕ ΕΥΘΥΝΗ ΝΑ ΕΠΙΛΕΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΙΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΟΝ ΠΙΟ ΑΓΑΠΗΤΟ. Κάθετι άλλο είναι η χείριστη μορφή ρώσικης ρουλέτας, αφού αν πετύχει η σφαίρα δεν καταστρέφεται μόνο ο πυροβολών αλλά μια ολόκληρη κοινωνία.
Ο δεύτερος κίνδυνος είναι ισχυρότερος, ιδιαίτερα σε λαούς που ιστορικά έχουν στο «αίμα τους» τον εμφύλιο. Όταν ο ψηφοφόρος απορρίπτει έναν υποψήφιο, δεν τον απορρίπτει ως άνθρωπο κι όταν δύο ψηφοφόροι δεν έχουν την ίδια πολιτική άποψη, αυτό αποτέλεί δύναμη στη σχέση τους και όχι τροχοπέδη. Ας δούμε την αλήθεια κατάματα: Η διαμάχη των οπαδών δεν εξυπηρετει τους ίδιους ούτε την κοινωνία αλλά τους πολιτικούς κηφήνες. Αν εγώ τσακωθώ μαζί σου για την παράταξη που υποστηρίζω, και οι δύο ζημιωνόμαστε (εκτός αν έχουμε λαμβάνειν οικονομικά ωφέλη από τη σύγκρουση). Πολύ χειρότερα, αν μια πολιτική διαφωνία, όσο έντονη κι αν είναι, καταστρέψει μια ανθρώπινη σχέση, τότε δεν μιλάμε για ανθρώπους αλλά για ανεγκέφαλους ρομποτικούς οπαδούς. Η Δημοκρατία όμως δεν έχει χώρο για ρομπότ κι οπαδιλίκια. Θέλει κριτικό πνεύμα, ανοιχτά μυαλά, ώριμη σκέψη, διαχωρισμό πολιτικής ζωής και ατομικής οντότητας. Πολύ περισσότερο, θέλει πλουραλισμό απόψεων και αξιών, γιατί μέσα τις χωρούν όλα όσα προάγουν τον πολιτισμό. Τίποτα που να τον ευτελίζει και να τον διακωμωδεί...
Το ΠΡΟ-εκλογικό κομμάτι τελειώνει και ξεκινά το καθαρά Εκλογικό, εκείνο στο οποίο έχουν όλοι λόγο, ρόλο και ευθύνη. Θα πρέπει να γίνει απολύτως ξεκάθαρο ότι η κριτική ( η κριτική και όχι η ύβρις) που ασκείται από πολίτες είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητη: είναι υποχρέωσή τους και όχι δικαίωμα ώστε κανένας εκφοβισμός δεν μπορεί να την σταματήσει. Αν κρίνοντας τον υποψήφιο, χάσω το σεβασμό του και – χειρότερα- δεχτώ την επίθεσή του, τότε ο υποψήφιος αυτός δεν έχει καμία σχέση με τη δημοκρατική διαδικασία και πρέπει να κριθεί πρωτίστως γι’ αυτό.
ΚΑΝΕΝΑ πρόγραμμα δεν είναι ικανό να ακυρώσει το δικαίωμα στοχασμού και έκφρασης που έχουμε ΟΛΟΙ ανεξάρτητα από κοινωνική θέση, μορφωτικό επίπεδο, οικονομική κατάσταση, επαγγελματική καταξίωση. Και κανένας ηγέτης όσο τρανός κι αν είναι, δεν μπορεί να στερήσει από τον πολίτη την υποχρέωσή του να τον κρίνει. Αντίθετα, η στάση του απέναντι στην κριτική (ακόμα κι αν ο ίδιος την αξιολογεί ως αυστηρή ή άδικη) είναι ενδεικτική της στάσης του απέναντι στην ίδια την έννοια της Δημοκρατίας.
Έτσι κρίνεται ένας αρχηγός (και οι συνεργάτες του) για την ειλικρίνεια των λόγων του και για το ήθος του: από την στάση που θα επιλέξει να κρατήσει απέναντι στο χειροκρότημα και την κριτική. Αν αγκαλιάσει το χειροκρότημα και επιτεθεί στην κριτική, τότε είναι επικίνδυνος για το σύνολο και για κάθε άτομο ξεχωριστά. Αν αντίθετα σταθεί ταπεινός στο χειροκρότημα και προβληματιστεί με τη κριτική, τότε αν μη τι άλλο είναι ένας συνετός άνθρωπος κι ένας σοβαρός πολιτικός, ανεξάρητα από τις θέσεις και τις πεποιθήσεις του. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στις εκλογές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η κλειστή κοινωνία, η κοινωνία γνωστών, συγγενών και φίλων, μέσα στα τόσα υπέροχα προτερήματά της, ελοχεύει πολιτικά δύο μεγάλους κινδύνους: τον κίνδυνο της συναισθηματικής ή της αναγκάστικής επιλογής και τον κίνδυνο της αποποινικοποίησης του κοινωνικού διχασμού. Ο πρώτος κίνδυνος έχει τόσο εξόφθαλμα αποθρασυνθεί, που δεν αισθάνεται καν την ανάγκη της τυπικής έστω κάλυψης: Η ερώτηση «αν δεν έχεις άλλη υποχρέωση, θα με ψηφίσεις;» φανερώνει την λανθασμένη άποψη που έχουμε όλοι μας για τις τοπικές εκλογές, ταπεινώνει τον ψηφοφόρο και – κακά τα ψέμματα- εξευτελίζει τον υποψήφιο, βλάπτει επομένως την ίδια την έννοια του Δημοκρατικού πολιτισμού τον οποίον διατεινόμαστε όχι επιθυμούμε. Στις εκλογές δεν επιλέγουμε συγγενείς και φίλους. Αυτούς τους έχουμε, τους αγαπάμε, τους εκτιμούμε και τους σεβόμαστε. Στις εκλογές δεν επιλέγουμε καλά παιδιά- πρώτον επειδή τα ενδόμυχα της ανθρώπινης ψυχής δεν μπορούμε (και δεν πρέπει) να τα αξιολογήσουμε και δεύτερον επειδή δεν ψηφίζουμε για τον ιερέα της ενορίας μας αλλά για τους ανθρώπους που θα καθορίσουν το μέλλον των παιδιών μας. Στις εκλογές επομενως σκεπτόμαστε, προβληματιζόμαστε, αξιολογούμε κάθε κίνηση, ακούμε και στέκουμε κριτικά απέναντι σε όσους ζητούν να καθορίσουν τις ζωές μας. ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΕΣ ΜΑΣ ΟΙ ΖΩΕΣ ΚΙ ΕΧΟΥΜΕ ΕΥΘΥΝΗ ΝΑ ΕΠΙΛΕΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΙΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΟΝ ΠΙΟ ΑΓΑΠΗΤΟ. Κάθετι άλλο είναι η χείριστη μορφή ρώσικης ρουλέτας, αφού αν πετύχει η σφαίρα δεν καταστρέφεται μόνο ο πυροβολών αλλά μια ολόκληρη κοινωνία.
Ο δεύτερος κίνδυνος είναι ισχυρότερος, ιδιαίτερα σε λαούς που ιστορικά έχουν στο «αίμα τους» τον εμφύλιο. Όταν ο ψηφοφόρος απορρίπτει έναν υποψήφιο, δεν τον απορρίπτει ως άνθρωπο κι όταν δύο ψηφοφόροι δεν έχουν την ίδια πολιτική άποψη, αυτό αποτέλεί δύναμη στη σχέση τους και όχι τροχοπέδη. Ας δούμε την αλήθεια κατάματα: Η διαμάχη των οπαδών δεν εξυπηρετει τους ίδιους ούτε την κοινωνία αλλά τους πολιτικούς κηφήνες. Αν εγώ τσακωθώ μαζί σου για την παράταξη που υποστηρίζω, και οι δύο ζημιωνόμαστε (εκτός αν έχουμε λαμβάνειν οικονομικά ωφέλη από τη σύγκρουση). Πολύ χειρότερα, αν μια πολιτική διαφωνία, όσο έντονη κι αν είναι, καταστρέψει μια ανθρώπινη σχέση, τότε δεν μιλάμε για ανθρώπους αλλά για ανεγκέφαλους ρομποτικούς οπαδούς. Η Δημοκρατία όμως δεν έχει χώρο για ρομπότ κι οπαδιλίκια. Θέλει κριτικό πνεύμα, ανοιχτά μυαλά, ώριμη σκέψη, διαχωρισμό πολιτικής ζωής και ατομικής οντότητας. Πολύ περισσότερο, θέλει πλουραλισμό απόψεων και αξιών, γιατί μέσα τις χωρούν όλα όσα προάγουν τον πολιτισμό. Τίποτα που να τον ευτελίζει και να τον διακωμωδεί...
Καλή
επιτυχία σε όλους... ΥΠΑΤΙΑ
Υ.Γ. Κάποιοι
φίλοι στους οποίους αποκάλυψα το όνομά μου, με ρώτησαν το λόγο του ψευδώνυμου.
Δύο είναι οι λόγοι και οι δύο συμβολικοί: Ο πρώτος συμβολίζει το δικαίωμα του
κάθε ανθρώπου να διατυπώνει μια άποψη, χωρίς να χαρακτηρίζεται από την
κοινωνική, οικονομική, πνευματική ή επαγγελματική του θέση. Ο δεύτερος
συμβολίζει την ανάγκη μου (και νομίζω όλων μας) να αναζητήσω μορφές σαν την
Υπάτια- που να αγαπούν τη φιλοσοφία των πραγμάτων και να υπηρετούν το μέτρο.
